: مطالعه بهرهوری و تخصیص عوامل موثر بر تولید گندم دیم شهرستان دیواندره

در وضعیت کنونی جمعیت جهان در حال افزایش و به تبع آن تقاضا برای مواد غذایی نیز بیشتر میشود، که این مهم افزایش تولیدات مواد غذایی را میطلبد. از این رو یا میتوان امکانات تولیدی را افزایش داده و از این طریق به افزایش تقاضای مواد غذایی پاسخ داده شود و یا از امکانات موجود به نحو صحیحی استفاده کرد. با توجه به محدود بودن امکانات تولیدی در دسترس، راهحل اول منطقی به نظر نمیرسد. بنابراین محدود بودن نهادههای تولیدی لزوم اجرای مطالعات بیشتر در زمینه ارتقاء بهرهوری جهت دستیابی به تولید بیشتر با استفاده از امکانات موجود را برجستهتر می-سازد. هدف اصلی از تحقیق حاضر محاسبه بهرهوری و همچنین تعیین مقدار بهینه مصرف نهادهها در تولید گندم دیم در شهرستان دیواندره میباشد. دادههای این مطالعه از 190 کشاورز تولیدکننده گندم دیم در سال زراعی 90 - 1389 واقع در شهرستان دیواندره جمعآوری شده است. برای محاسبه بهرهوری جزئی نهادههای شرکت کننده در تولید گندم دیم از رهیافت پارامتری و تخمین تابع تولید استفاده شده است. از این رو برای انتخاب تابع تولید، از میان توابع انعطافپذیر ترانسلوگ، لئونتیف تعمیمیافته و درجه دوم تعمیمیافته با توجه به معیارهای مختلف، تابع تولید درجه دوم تعمیمیافته به عنوان تابع برتر انتخاب شد که در آن متغیر وابسته عملکرد گندم دیم و متغیرهای مستقل شامل کود شیمیایی، نیروی کار، سموم شیمیایی و ساعات کار تراکتور در هکتار میباشد. محاسبه بهرهوری جزئی و تخصیص نهادهها با استفاده از برابری قیمت نهادهها با ارزش تولید نهایی هر یک از آنها مشخص ساخت که از تمامی نهادههای موجود در مدل برآورد شده در ناحیه دوم تولیدی اما کمتر از حد بهینه اقتصادی استفاده شده است. بنابراین مقادیر بهینه اقتصادی این نهادهها جهت دستیابی به حداکثر سود محاسبه گردید که این مقادیر برای نهادههای کود شیمیایی، نیروی کار، سموم شیمیایی و ساعات کار تراکتور در هکتار به ترتیب 85/92، 69/1، 2 و 4/9 واحد برآورد شد. همچنین جهت محاسبه بهرهوری کل عوامل تولید از شاخص کندریک استفاده شده است، که مقدار آن برابر با 29/4 واحد میباشد. مقایسه بهرهوری کل عوامل تولید بنگاههای مورد مطالعه نشان داد که واحدهای با ظرفیت بالاتر دارای بهرهوری کل بیشتری نسبت به واحدهای با ظرفیت پایین هستند. در همین راستا نتایج به دست آمده از کشش کل عوامل تولید نشان از بازدهی صعودی نسبت به مقیاس در واحدها را دارد که خود ادغام واحدها را منوط به کسب سود بیشتر میداند. همچنین برآورد پارامترهای کیفی نشان داد که دو متغیر تعداد قطعات سطح زیرکشت و شرکت مدیران مزرعه در کلاس آموزشی- ترویجی به ترتیب رابطه عکس و مستقیم با عملکرد در واحد سطح دارند.